Skoro dowiedzieliśmy się już trochę o historii Pomorskich Pionierów czas na przybliżenie kilku detali ich umundurowania z okresu Cesarstwa Niemieckiego 1871 – 1918.


Pionierzy Cesarstwa Niemieckiego

Ciemnoniebieski mundur M1867, M1895 – Dunkelblau Waffenrock M1867, M1895


Kurtka mundurowa (Waffenrock) oddziałów pionierskich w drugiej połowie XIX wieku tak jak zresztą pozostałych formacji (piechoty i artylerii) był koloru ciemno niebieskiego (Dunkelblau). Z historycznego punktu widzenia były to modele 1867 oraz 1895. Niebieski kolor nie oznaczał munduru paradnego lub wyjściowego. Niebieskie mundury noszone w XIX oraz początku XX wieku były mundurami codziennymi używanymi przez cesarską armię. Podszewka takich mundurów była biała i dość często stemplowana odpowiednim numerem pułkowym. Pamiętać należny o tym ze mundury saperów saksońskich różniły się nieco od pruskich. Były one koloru ciemno zielonego a ich dolna krawędź zakończona była lamówką w kolorze czerwonym. Oczywiście co bogatsi żołnierze w tym często podoficerowie i oficerowie kupowali sobie mundury prywatne za własne pieniądze. W takich przypadkach były to mundury wzorowane na codziennych mundurach lecz wykonane bardziej pompatycznie i nie zawsze zgodnie z wojskowymi wytycznymi.


Cechy charakterystyczne umundurowania pionierskiego (w mundurach modelu 1867 i 1895):



● Czerwone naramienniki z żółtą cyfrą oznaczającą numer batalionu


● Mankiety w kolorze czarnym zakończone na styl „Szwedzki”


● Guziki w kolorze srebrnym


● Kołnierz w kolorze czarnym


● Mankiety, kołnierz, krawędź przedniej klapy oraz tylne poła obszyte czerwoną lamówką


Na zdjęciu po lewej widoczny jest tył munduru model 1895 z wyraźnie widocznymi połami obszytymi lamówką w kolorze czerwonym.




Gwardyjski batalion saperów miał naramienniki czerwone bez cyfry i jako jedyny batalion nosił naszywki „Litzen” na kołnierzu oraz mankietach. Przywilej ten mieli również oficerowie pozostałych batalionów pionierskich.


Resztę umundurowania stanowiły spodnie w kolorze czarnym z czerwoną lamówką po boku oraz buty marszowe model 1866. Bataliony pionierskie na głowie nosiły skórzane pickelhauby ze srebrnymi okuciami. Tak naprawdę miały one tylko kolor srebrny w rzeczywistości były wykonane z nie magnetycznego stopu „Neusilber” czyli stopu srebra i niklu. Co ciekawe okucie od paska hełmu było wykonane z mosiądzu. Do tego była również ciemnoniebieska czapka z czarnym otokiem oddzielonym czerwonymi lamówkami. Dość często spotkać się można z tym że saperzy zamiast czarnych spodni mundurowych nosili spodnie drelichowe (robocze) lub nawet cale drelichowe umundurowanie. Było to zapewne wygodniejsze oraz ochraniało codzienny mundur przed jego zniszczeniem.




Warto zapamiętać ze umundurowanie Królestwa Wirtembergii różniło się trochę od pozostałych regionów Cesarstwa Niemieckiego. Dlatego saperzy wirtemberscy czyli Württembergisches Pionier-Bataillon Nr.13 do roku 1889 nosili ciemnoniebieskie mundury M1867 oraz M1871 charakteryzujące się podwójnymi guzikami na przedniej klapie. Na zdjęciu po lewej stronie widzimy właśnie wirtemberskiego pioniera w takim właśnie mundurze. Wirtemberskie mundury modelu 1895 nie różniły się już w swojej konstrukcji od mundurów innych landów.

Szaro-zielony mundur polowy M1907/10 – Feldrock M1907/10


W roku 1907 A.K.O ogłosiło wprowadzenie nowego munduru w armii niemieckiej, był to pierwszy szaro-zielony (feldgrau) mundur polowy (Feldrock) powszechnie znany jako M1907/10. Pierwotnym zamiarem było jego użycie tylko w polu a ciemnoniebieski (Dunkelblau) mundur miał być używany do innych celów. Nowy mundur posiadał lamówkę odpowiadająca kolorowi danemu rodzajowi wojsk a czasem indywidualnemu regimentowi, lamówka ta przyszyta była na około dolnej krawędzi kołnierza, na krawędzi przedniej klapy na mankietach jak i tylnych połach. Mundur ten wykonany był z szaro-zielonego sukna.


Naramienniki do tego munduru również oznaczone były modelem M1907/10 charakteryzowały się specjalną zakładką znajdująca się pod spodem umożliwiającą przymocowanie go do munduru za pomocą guzika i szlufki. Naramienniki tak jak mundur obszyte były lamówką odpowiadającej kolorowi konkretnego Korpusowi Armii lub rodzajowi wojsk.


Daty wprowadzenia munduru polowego M1907/10 w armii niemieckiej:

- A.K.O 19.04.1907, Piechota, Artyleria oraz Pionierzy

- A.K.O 05.03.1908, Ulani, Dragoni oraz Kirasjerzy (Koller)

- A.K.O 22.11.1909, Huzarzy

- A.K.O 25.07.1909, Szwoleżerowie

- A.K.O 23.02.1910, Kirasjerzy (Feldrock) i Oficerowie



Żołnierze piechoty ubrani w mundury M1907/10, zdjęcie pochodzi z roku ok 1915.


Górna cześć podszewki była w kolorze białym a dolna w kolorze szarym (poła od wewnątrz). W talii przyszyte były regulowane taśmy umożliwiające indywidualne dopasowanie munduru w talii. Na wysokości bioder przyszyte były dwa dodatkowe haki wykonane z tombaku, których celem było równomierne rozłożenie ciężaru na pasie nośnym. W tylnej części munduru powyżej poła przytwierdzone były dwa przenośne haki mundurowe (haki w kształcie guzika) zdaniem ich było utrzymanie dodatkowego ciężaru zawieszonego na pasku.

Żołnierze piechoty ubrani w mundury M1907/10, zdjęcie pochodzi z roku ok 1915.

Rodzaje mankietów: (od lewej)

Brandenburski

Szwedzki

Saksoński


Cechy charakterystyczne polowego munduru pionierskiego M1907/10


Zdjęcie po lewej bardzo dobrze obrazuje szczegóły munduru M1907/10 przeznaczonego dla batalionów saperów. Kołnierz oraz mankiety obszyte były czarną lamówką, natomiast przednia klapa jak i tylne poły obszyte były lamówką w kolorze czerwonym. Podobnie jak w ciemnoniebieskich mundurach mankiety zakończone były na styl szwedzki a guziki były w kolorze srebrnym. Oczywiście materiałem mundur polowego, spodni oraz czapki polowej było szaro-zielone sukno. Naramienniki munduru polowego M1907/10 przeznaczone dla batalionów pionierskich były w kolorze szaro-zielonym (feldgrau) z wyszytym czerwonym numerem batalionu oraz obszyte czerwoną lamówką. Miały one wspomnianą już wcześniej zakładkę po wewnętrznej stronie pozwalającą na zapięcie naramiennika za pomocą guzika i szlufki.

Kołnierz munduru polowego miał postać stojącą z zewnętrzną jego częścią opadającą na zewnątrz posiadał on zaokrąglone naroża. Do zapięcia służyły wszyte dwie haftki. W zimne dni kołnierz mógł być postawiony pionowo zapięty za pomocą guzika i specjalnej materiałowej zakładki. Na przodzie munduru w jego dolnej części znajdowały się dwie kieszenie z zaokrąglonymi narożami zapinane na guziki.


Mundur polowy M1907/10 został oficjalnie dość szybko zastąpiony we wszystkich jednostkach niemieckich na początku 1914 przez mundur polowy Landszturmu M1913. Generalnie była to uproszczona wersja munduru M1907/10 przeznaczona dla oddziałów Landszturmu. Uproszczenie to polegało na jednolitej szarej podszewce, tylne haki mundurowe były przyszyte do munduru, usunięto taśmy do regulacji w talii oraz przy mankietach dodano materiałowe zakładki służące do ich zapinania.



Dwa zdjęcia przedstawiające pionierów z Pomorskiego Batalionu Pionierów Nr.2 w dwóch rożnych modelach mundurów. Pionier po lewej w ciemnoniebieskiej kurtce mundurowej model 1895. Na zdjęciu po prawej widzimy natomiast pioniera w szaro-zielonym mundurze polowym model M1907/10.





Ciekawostka jest to samo miejsce wykonania obu zdjęć, dziedziniec budynku koszar przy ulicy Sowińskiego (Körnerstraße).

Polowa czapka artyleryjska
Polowa czapka artyleryjska
 


W szaro-zielonym kolorze były również spodnie oznaczone modelem M1910 posiadały one czerwona lamówką po bokach oraz czapka polowa podobnie jak w przypadku wcześniejszej ciemnoniebieskiej czapki modelu 1895 miała ona czarny otok oddzielony czerwonymi lamówkami. Cały mundur był w kolorze feldgrau (szaro-zielonym) w kolejnych latach wojny widoczny była coraz gorsza jakość sukna z jakiego wykonywano umundurowanie.

Uproszczony mundur polowy M1910 – Vereinfachte Feldrock M1910


Przedłużająca się wojna oraz fakt dużego zapotrzebowania ludzkiego postawił dowództwo w trudnej sytuacji szybkiego dostarczania umundurowania dla nowo tworzących się jednostek oraz uzupełnień. Mundur polowy M1907/10 posiadał dość wiele detali, które sprawiały ich uszycie dość skomplikowane a co najważniejsze czasochłonne. Postanowiono więc uprościć mundur polowy M1907/10 zmieniając niektóre jego elementy i w ten własnie sposób w roku 1915 wprowadzono uproszczony mundur polowy znany jako Vereinfachte Feldrock M1910. Mundur ten był bardzo podobny do wcześniejszego modelu M1907/10, dość często mundur ten mylnie opisywany jest jako wzór M1914.



W Marcu roku 1915 A.K.O przedstawiło nowy rodzaj uproszczonego munduru polowego we wszystkich wchodzących w skład Cesarstwa Niemieckiego Królestw:


● 3 Marca 1915 – Królestwo Prusy

● 9 Marca 1915 – Królestwo Wirtembergii

● 12 Marca 1915 – Królestwo Bawarii

● 16 Marca 1915 – Królestwo Saksonii







Zdjęcie po prawej przedstawia piechura z Braunschweigisches Infanterie-Regiment Nr. 92 w uproszczonym mundurze polowym M1910 (Vereinfachte Feldrock M1910)


Nowy uproszczony mundur wprowadzony był we wszystkich rodzajach wojsk włączając to również regimenty kawalerii. I w taki własnie sposób uproszczony Vereinfachte Feldrock M1910 stal się kolejnym mundurem używanym przez oddziały pionierskie w Wielkiej Wojnie.


Cechy charakterystyczne uproszczonego munduru pionierskiego M1910




Jak już wcześniej było wspomniane nowy uproszczony mundur był bardzo podobny do wcześniejszego modelu M1907/10. Kołnierz, przednia klapa, mankiety oraz tylne poły występowały z lub bez kolorowych lamówek odpowiadającym konkretnym rodzajom wojsk. Spotkać można uniwersalne mundury posiadające lamówkę jak i z zupełnym jej brakiem. Jeśli chodzi o oddziały pionierskie to prawdopodobna jest opcja z czarną lamówką na kołnierzu oraz mankietach.



Mankiety były podwójne i podwinięte do zewnątrz (z lub bez lamówki), występowały one w dwóch odmianach z lub bez rozcięcia na tylnym szwie.



Zdjęcie wykonane prawdopodobnie w roku 1916 przedstawia niemieckiego pioniera ubranego w uproszczony mundur polowy M1910.




Zmianie uległy również naramienniki, które nie posiadały już lamówki i wyglądały dość przeciętnie. Produkowane były one nadal w szaro-zielonym (feldgrau) kolorze. Niektóre nadal posiadały zakładkę umożliwiającą przymocowanie ich do munduru za pomocą guzika i szlufki a inne przyszywane były bezpośrednio do niego. Zdjęcie po prawej przedstawia przykłady uproszczonych niemieckich naramienników.

Bluza mundurowa M1915/1916 – Bluse M1915/1916

Skomentuj

Heads up! You are attempting to upload an invalid image. If saved, this image will not display with your comment.