Urzędy Odzieżowe w Cesarskiej Armii


Chyba każdy słyszał o drylu i porządku jaki panował w Armii Pruskiej. Przez wielu armia Cesarstwa Niemieckiego uznawana jest za najlepszą na Świecie jeśli chodzi o wyszkolenie, organizację oraz strukturę. Cesarska Armia pod wodzą Cesarza Wilhelma II była jedną z najpotężniejszych i zdecydowanie najbardziej zorganizowaną armią Europy na początku XX wieku.


Cesarz Wilhelm II na polu walki
Cesarz Wilhelm II na polu walki
 

Armia niemiecka sygnowała dosłownie wszystko od poczynając od kalesonów i śledzi od namiotów a kończąc na mundurach i pickelhaubach. Jako kolekcjonerzy spotykamy się z różnymi znakami, stemplami oraz pieczęciami na militariach z okresu Cesarstwa Niemieckiego oraz I Wojny Światowej. Każdy żołnierz niemiecki przed rokiem 1914 otrzymał starannie ostemplowany ekwipunek, który odpowiadał jego regimentowi, numerowi oraz Korpusowi Armijnemu.
Niestety obecnie nie ma zbyt wielu polskojęzycznych stron wyjaśniających te oznaczenia oraz ich znaczenie. To zainspirowało mnie do stworzenia przewodnika, w którym postaram się wyjaśnić podstawy do lepszego zrozumienia Cesarskiej Armii Niemieckiej. Przewodnik ten będzie również służył w do lepszego zrozumienia reguł i nomenklatury, jakiej użyłem opisując przedmioty z mojej kolekcji.

Wszystkie dyrektywy dotyczące umundurowania, odzieży jak również i sprzętu wojskowego miały zawsze swój początek w Pruskim Ministerstwie Wojny. Konstytucyjnie Pruskie Ministerstwo Wojny upoważnione było do kierowania pozostałymi ministrami wojny (Bawarii, Saksonii, itd). Wszystkie główne zmiany wymagały potwierdzenia samego Cesarza Wilhelma II, natomiast mniejsze zmiany zatwierdzane były przez “Kriegsminister” (Ministra Wojny).


Im Bekleidungsamte: Stiefel
Im Bekleidungsamte: Stiefel
 

Zmiany te były publikowane jako “Allerhöchste Kabinettsorder” (A.K.O.) (Najwyższy Gabinet Zamówienia) w “Armee-Verordnungsblatt” (AVB), czyli w Ustawach Armijnych wprowadzanych przez Pruskie Ministerstwo Wojny. Ustawy te zawierały wszystkie detale związane ze zmianami umundurowania. Pozostałe królestwa wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego: Saksonia, Wirtembergia oraz Bawaria również pobierały zamówienia (A.K.O) znajdujące się w Pruskich Ustawach Armijnych (AVB) i publikowały je w swoich lokalnych niezależnych Gabinetach Zamówienia: “Allerhöchste Entschließung” (A.E), “Allerhöchste Order” (A.O.), “Allerhöchster Befehl” (A.B.) i na ich podstawie królestwa te tworzyły własne lokalne ustawy AVB “Verordnungsblättern”. Nowe zasady i regulacje wprowadzane były indywidualnie przez każde królestwo i zazwyczaj następowało to w rożnych odstępach czasu oraz w rożnym stopniu.
Należy również pamiętać że Saksonia, Wirtembergia i szczególnie Bawaria posiadały wolną rękę w przyswajaniu niektórych A.K.O. Zmiany w umundurowaniu lub kolorach często pochodziły z tradycji lub związane były z historia danego regionu. Jednostki przypisane do królestw i księstw były częścią Armii Pruskiej, ale w niektórych przypadkach pochodzenie było utrzymywane w ich oznakowaniu.


W tym momencie wspomnieć należy o okręgach wojskowych, czyli o Korpusach Armijnych. Większość Korpusów Armijnych była Korpusami Pruskimi podlegającymi bezpośrednio Cesarskiemu A.K.O. Już tutaj można wyodrębnić XIII Korpus Wirtemberski, dwa Korpusy Saksońskie XII i XIX oraz Korpusy Bawarskie, które działały bardziej niezależnie. Niezależność ta dotyczyła się również zasad znakowania.


Niemieckie Korpusy Armijne
Niemieckie Korpusy Armijne
 



Pruskie Ministerstwo Wojny wprowadziło specjalne próbki umundurowana lub wyposażenia, które to były przekazywane do poszczególnych Korpusów Armii. Każdy Korpus Armii posiadał małą, jednakże bardzo ważną jednostkę zaopatrzeniową zwaną Urzędem Odzieżowym (Bekleidungsamt – BA lub BKA). Wspomniane wyżej próbki zwane “Probe” odbierane były przez Korpusy Armijne, po czym w obrębie danego okręgu ogłaszano przetarg na wykonanie danego umundurowania lub wyposażenia. Przetargi te miały na celu znalezienie w obrębie danego Korpusu Armii odpowiedniego dostawcy, który wykonałby zlecenie zgodnie ze specyfikacją określoną przez próbki. Każdy BKA musiał zaakceptować oferty od co najmniej dwóch dostawców na artykuł, aby uniknąć monopolu oraz ewentualnej korupcji.

Stamp of B.A.VII ( VII Armee Korps)
Stamp of B.A.VII ( VII Armee Korps)
 



Wydaje się że 4 spośród wszystkich korpusów nie posiadały Urzędów Odzieżowych (Bekleidungsamt) przed rokiem 1914. Były to: XVIII, XX, XXI oraz III Bawarski Korpus.

Bekleidungsamt XII 16 visible on the bayonet frog
Bekleidungsamt XII 16 visible on the bayonet frog
 



Każdy Korpus Armii opracował własny system stempli, którymi oznaczano umundurowanie oraz sprzęt wojskowy. Pruskie BKA najczęściej miały inicjał B.A oraz numer korpusu (rzymskie pismo). Zdarzało się również że stempel BKA umieszczany był w kwadracie gdzie dodatkowo umieszczano datę (arabskie pismo). Stemple te można nazwać stemplami “wydania” lub stemplami “odbioru wojskowego”.

Stamp of 2. Schlesisches Jäger-Bataillon Nr.6 located in Öls (Oleśnica)
Stamp of 2. Schlesisches Jäger-Bataillon Nr.6 located in Öls (Oleśnica)
 

Umundurowanie wykonane na podstawie próbek trafiało od producenta do Korpusowego Urzędu Odzieżowego (Bekleidungsamt) gdzie sprawdzano dokładność oraz zgodność wykonania. Kiedy produkt był dobry i spełniał wszystkie wymagania zawarte w A.K.O wówczas podbijany był on stemplem “odbioru wojskowego” danego Korpusu Armijnego i przydzielany żołnierzowi.



Lista Korpusów Armijnych Cesarstwa Niemieckiego:
BAG: Gwardyjski Korpus Armii (Berlin)
BA I: I Korpus Armii (Köenigsberg)
BA II: II Korpus Armii (Stettin)
BA III: III Korpus Armii (Berlin)
BA IV: IV Korpus Armii (Magdeburg)
BA V: V Korpus Armii (Posen)
BA VI: VI Korpus Armii (Breslau)
BA VII: VII Korpus Armii (Münster)
BA VIII: VIII Korpus Armii (Coblenz)
BA IX: IX Korpus Armii (Altona)
BA X: X Korpus Armii (Hannover)
BA XI: XI Korpus Armii (Cassel)
BA XII: XII Korpus Armii, Saksoński (Dresden)
BA XIII: XIII Korpus Armii, Wirtemberski (Stuttgart)
BA XIV: XIV Korpus Armii (Baden-Baden)
BA XV: XV Korpus Armii (Strassburg)
BA XVI: XVI Korpus Armii (Metz)
BA XVII: XVII Korpus Armii (Danzig)
BA XIX: XIX Korpus Armii, Saksoński (Leipzig)
BAO: Chiński Ekspedycyjny Korpus Armii (Ostasien)
KA: Urząd Kolonialny (Africa)
Bawarski BA I: I Bawarski Korpus Armii (München)
Bawarski BA II: II Bawarski Korpus Armii (Würzburg)

Dodać należy do tego 4 Korpusy Armijne powstałe po wybuchu wojny:
BA XVIII: XVIII Korpus Armii (Frankfurt)
BA XX: XX Korpus Armii (Allenstein)
BA XXI: XXI Korpus Armii (Saarbrücken)
Bawarski BA III: III Bawarski Korpus Armii (Nürnberg)



Gwardyjski Korpus Armijny w czasie trwania wojny stworzył Gwardyjski Wojenny Urząd Odzieżowy oznaczony jako K.B.A.G. (Kriegs-Bekleidungsamt Gardekorps – K.B.A.G.). Każdy BKA po mobilizacji stworzył również małe zakłady naprawcze (Bekleidungs Instandsetzung – BIA lub BJA). Umundurowanie i wyposażenie, które w warunkach frontowych uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu trafiało właśnie do zakładów naprawczych Bekleidungs Instandsetzung.


Stamp of the Garde Korps K.B.A.G
Stamp of the Garde Korps K.B.A.G
 
Stamp of the B.J.A.XVIII f
Stamp of the B.J.A.XVIII f
 



III Bawarski Korpus Armii stworzył Odzieżowy magazyn (Bekleidungs ​​Depot) natomiast w Prusach gdzie korpusy XVIII, XX i XXI nie mające BKA utworzyły urzędy, które nazywano Rezerwowymi Urzędami Odzieżowymi (Reserve Bekleidungsamt -RBA). Wydaje się że Rezerwowe Urzędy Odzieżowe (RBA)nie różniły się w zasadzie niczym od zwykłych Urzędów Odzieżowych (BKA) po za nazwą oraz oznakowaniem. Poniższe zdjęcia przedstawiają pieczecie: Bekleidungs Depot oraz Reserve Bekleidungsamt, XVIII Korpusu Armijnego.

Stempel Urzędu Odzieżowego III Bawarskiego Korpus Armijnego
Stempel Urzędu Odzieżowego III Bawarskiego Korpus Armijnego
 
Stamp of R.B.A.18 (Reserve Bekleidungsamt of XVIII Armee Korps)
Stamp of R.B.A.18 (Reserve Bekleidungsamt of XVIII Armee Korps)
 

Skomentuj

Heads up! You are attempting to upload an invalid image. If saved, this image will not display with your comment.