Niemieckie Oznaczenia Pułkowe


Skrupulatność Cesarskiej Armii Niemieckiej nie ograniczała się wyłącznie do stemplowania wyposażenia stemplami odbioru wojskowego B.A danego Korpusu Armijnego. Razem ze stemplami odbioru wojskowego wyposażenie oraz umundurowanie oznaczane były numerem jednostki wojskowej do której trafiały. “Oznaczenia Pułkowe” – bo tak powszechnie takie stemple są nazywane – umieszczane były na sprzęcie wojskowym tuż przed tym, gdy trafiał on w ręce żołnierzy. Oczywiście nie wszystkie Korpusy Armijne oraz regimenty oznaczały wyposażenie numerami pułkowymi.


Każdy regiment wypracował swój własny wzór stempla, którym oznaczał sprzęt wojskowy. Zdarzało się również, że jeden regiment posiadał kilka rodzaji stempli, różniących się detalami. Na hełmach oraz na umundurowaniu oznaczenia miały głównie formę tuszowego stempla. Przedstawione poniżej zdjęcia przedstawiają tuszowe stemple jednostek wojskowych na chlebaku żołnierskim oraz na pickelhaubie model 1895.

Marks of Infanterie-Regiment von der Marwitz (8. Pommersches) Nr.61
Marks of Infanterie-Regiment von der Marwitz (8. Pommersches) Nr.61
 
Stamp of J.R.56 04 for Infanterie-Regiment Vogel von Falkenstein (7. Westfälisches) Nr.56 and year 1904
Stamp of J.R.56 04 for Infanterie-Regiment Vogel von Falkenstein (7. Westfälisches) Nr.56 and year 1904
 



Innym rodzajem dość często spotykanych oznaczeń są materiałowe lub papierowe etykiety przypominające “metki”. Etykiety takie były dostępne w garnizonowych magazynach, gdzie żołnierze mogli je nabywać. Miały one bardziej prywatny charakter i służyły do znakowania własnego sprzętu przez żołnierzy. Często posiadały one bardzo dokładne informacje o właścicielu, np.: rangę, regiment, kompanię oraz nazwisko żołnierza. Jako przykładem posłużę się zdjęciami halsztuka żołnierskiego z przyszytą etykietą właściciela.

German Halsbinde with soldier name “Eini.-Freiwilliger Lorenz 10.Kompagnie”
German Halsbinde with soldier name “Eini.-Freiwilliger Lorenz 10.Kompagnie”
 
Owner label one German Halsbinde
Owner label one German Halsbinde
 



Stamp of the JR14 and B.A.II 1915
Stamp of the JR14 and B.A.II 1915
 
Stamp of 2. Schlesisches Jäger-Bataillon Nr.6 located in Öls (Oleśnica)
Stamp of 2. Schlesisches Jäger-Bataillon Nr.6 located in Öls (Oleśnica)
 



Mówiąc o niemieckich oznaczeniach pułkowych warto wspomnieć o literach “I” oraz “J”, które bardzo często były wykorzystywane równocześnie w oznaczaniach jednostek piechoty. Niemieckie litery oznaczające indeksy zawsze pisane były dużą literą. Dlatego aby nie mylić dużej litery “I” z cyfrą “1″ lub z małą literą “l” niektóre regimenty w oznaczaniu zastąpiły literę “I” literą “J”. Chodzi tutaj głównie o oznaczenia I.R/J.R – Infanterie Regiment (Pułk Piechoty). Litera “J” nie indeksuje w tym przypadku słowa Jäger – czyli Strzelca, chyba że występowała ona w parze z literą “B”, tworząc J.B – Jäger Bataillon (Batalion Strzelecki). Podobna sytuacja jest w przypadku wspomnianych już wcześniej zakładów naprawczych (Bekleidungs Instandsetzung – BIA lub BJA), gdzie spotkać można zarówno literę “I” jak i “J”. Dodatkowo należy pamiętać że litera R pisana kursywą oznacza oddział rezerwowy, czyli np: R.R. – Rezerwowy Pułk Piechoty.


Na pickelhaubach spotyka się również stemple regimentowe wykonywane białym lub żółtym tuszem, a czasem malowane też białą farbą. Znane jest również tak zwane “sygnowanie Saksońskie”, w którym po numerze pułku piechoty dodawana była litera R (Infanterie Regiment), np: 102.R. lub 105.R. Innym przykładem jest “sygnowanie Badeńskie”, w którym litera “R” (Infanterie Regiment) zaczynała numer np: R.109.


Trochę inaczej wyglądały zasady sygnowania broni palnej oraz broni białej, na których również umieszczano oznaczenia pułkowe. Zasada oznaczania broni nie była tak skomplikowana jak znakowanie na pickelhaubach lub umundurowaniu. Podział na Korpusy Armijne nie był tutaj aż tak widoczny, wszystkie oznaczenie były identyczne w odniesieniu do czcionki, wielkości liter oraz charakteru pisma. Nie było możliwości, aby regiment opracował własną metodę lub wzór numerów pułkowych, gdyż były one ustalane i kontrolowane przez (A.K.O.).

Warto pamiętać, że numery pułkowe były indeksami oznaczającymi dany rodzaj wojsk, dlatego też po każdej literze, cyfrze lub liczbie wybijana była kropka. Z reguły ostatnia liczba tworząca oznaczenie pułkowe była numerem broni. Jako przykłady przedstawię tutaj oznaczenia pułkowe, jakie można znaleźć na bagnetach. Zarówno bagnet jak i pochwa posiadały ten sam numer.

99.R.2.229. – czyli 2 kompania, 99 Pułk Piechoty, numerem broni jest liczba 229.

R.M.G.A.4.7 – czyli 4 Rezerwowy Oddział Karabinów Maszynowych, tym razem numer broni to 7.


Stamp of 2. Oberrheinisches Infanterie-Regiment Nr. 99
Stamp of 2. Oberrheinisches Infanterie-Regiment Nr. 99
 
R.M.G.A.4.7. –  Reserve Maschinengewehr-Abteilung Nr.4, weapon number 7.
R.M.G.A.4.7. – Reserve Maschinengewehr-Abteilung Nr.4, weapon number 7.
 



Poniżej zaprezentuję uproszczoną listę oznaczeń pułkowych z jakimi dość często możemy mieć do czynienia:

A. - Feldartillerie Regiment – Pułk Artylerii Polowej
A.A. - Feldartillerie Regiment, Abteilung – Oddział Pułku Artylerii Polowej
A.B. - Feldartillerie Brigade – Brygada Artylerii Polowej
A.E. - Feldartillerie Regiment, Ersatz-Batterie – Zapasowa Bateria, Pułk Artylerii Polowej
A.F. - Fußartillerie Regiment – Pułk Artylerii Pieszej
A.F.E. - Fußartillerie Regiment, Ersatz Bataillon – Zapasowy Batalion, Pułk Artylerii Pieszej
A.F.M. - Fußartillerie Regiment, Munitionskolonne – Kolumna Amunicyjna, Pułk Artylerii Pieszej
A.K. - Armeekorps – Korpus Armijny
A.L. - Feldartillerie Regiment, Landwehr Kompanie – Kompania Landwehry, Pułk Artylerii Polowej
A.M. - Artillerie-Munitionskolonne – Artyleryjska Kolumna Amunicyjna
A.R. - Feldartillerie Regiment, Rekrutendepot – Oddział Rekrutów, Pułku Artylerii Polowej
B. - Bayern, bayerische – Bawaria, bawarski (Stawiane przed numerem jednostki)
B.K. - Bezirkskommando – Komenda Obwodowa (Okręgowa)
D. - Dragoner-Regiment – Pułk Dragonów
E. - Eisenbahn-Baukompanie – Kolejowa Kompania Budowlana
E.B. - Eisenbahn-Betriebskompanie
E.B.I.R. - Ersatz Bataillon, Infanterie Regiment – Zapasowy Batalion, Pułku Piechoty
E.B.L.J.R. - Ersatz Bataillon, Landwehr-Infanterie-Regiment – Zapasowy Batalion, Pułku Piechoty Landwery
E. - Ersatz – Zapasowy
E.M.G.K. - Ersatz-Maschinengewehr-Kompanie – Zapasowa Kompania Karabinów Maszynowych
E.I.R. - Ersatz Kompanie, Infanterie-Regiment – Zapasowa Kompania, Pułku Piechoty
E.R.I. - Ersatz Kompanie, Reserve-Infanterie-Regiment – Zapasowa Kompania, Rezerwowego Pułku Piechoty
F. - Fernsprech – Telefoniści
F. - Festungs – Fort (Twierdza)
F.A. - Fernsprech-Abteilung – Oddział Telefonistów
F.P. - Festungs-Pionier – Saperzy Forteczni
G. (G.R.) - Garde – Gwardia
G.A. - Garde-Feldartillerie-Regiment – Gwardyjski Pułk Artylerii Polowej
G.J. - Garde-Jäger-Bataillon – Gwardyjski Batalion Strzelców
G.L. - Garnizonlazarett – Szpital Garnizonowy
G.P. - Garde-Pionier-Bataillon – Gwardyjski Batalion Saperów
G.R. - Garde-Reserve-Regiment – Gwardyjski Rezerwowy Pułk Piechoty
G.R.A. - Garde-Reserve-Feldartillerie-Regiment – Gwardyjski Rezerwowy Pułk Artylerii Polowej
G.R.D. - Garde-Reserve-Division – Gwardyjska Rezerwowa Dywizja
G.T. - Garde-Train-Bataillon – Gwardyjski Batalion Taborowy
G.U. - Garde-Ulanen-Regiment – Gwardyjski Regiment Ulanów
H. - Husaren-Regiment – Regiment Huzarów
I.B. - Infanterie-Brigade – Brygada Piechoty
I.D. - Infanterie-Division – Dywizja Piechoty
J. - Jäger Bataillon – Batalion Strzelecki
J.L. - Jäger Bataillon, Landwehr-Kompanie – Kompania Landwehry Batalionu Strzeleckiego
K. - Kriegsschule – Szkoła Wojskowa
K.B. - Kavallerie-Brigade – Brygada Kawalerii
K.D. - Kavallerie-Division – Dywizja Kawalerii
L. - Feld-Lazarett – Szpital Polowy
L.A. - Feld-Luftschiffer-Abteilung – Polowy Oddział Sterowców
L. - Landsturm – Landszturm
L.P. - Landsturm-Pionierkompanie – Kompania Saperów Landszturmu
L.Z. - Lazarett Zug – Pociąg Szpitalny
M. - Leichte Munitionskolonne – Lekka Kolumna Amunicyjna
M.G.A. - Maschinengewehr-Abteilung – Oddział Karabinów Maszynowych
P. - Pionier-Bataillon – Batalion Saperów
P.E. - Pionier-Bataillon, Ersatz-Bataillon – Zapasowy Batalion Saperów
P.R. - Rekrutendepot, Pionier-Bataillon – Oddział Rekrutów Batalionu Saperów
R. - Infanterie-Regiment, Pułk Piechoty
R. - Reserve-Infanterie-Regiment – Rezerwowy Pułk Piechoty
R.D. - Reserve-Dragoner-Regiment – Rezerwowy Pułk Dragonów
R.E. - Infanterie-Regiment, Ersatz-Bataillon – Zapasowy Batalion Pułku Piechoty
R.H. - Reserve-Husaren-Regiment – Rezerwowy Pułk Huzarów
R.J. - Reserve-Jäger Bataillon – Rezerwowy Batalion Strzelców
R.L. - Reserve-Landwehr-Regiment – Rezerwowy Pułk Landwery
R.P. - Reserve-Pionier-Bataillon – Rezerwowy Batalion Saperów
R.R. - Reserve-Infanterie-Regiment – Rezerwowy Pułk Piechoty
R.R. - Rekrutendepot, Infanterie – Regiment – Oddział Rekrutów Pułku Piechoty
T. - Telegraphen-Bataillon – Batalion Telegrafistów
T.E. - Train-Abteilung, Ersatz-Bataillon – Zapasowy Batalion Oddziału Taborowego
T.P. - Train-Abteilung, Proviant-Kolonne – Kolumna Prowiantowa Oddziału Taborowego
U. - Ulanen Regiment – Pułk Ułanów


Z własnego doświadczenia wiem, że niektóre kombinacje oznaczeń pułkowych mogą sprawiać czasem trudności w ich poprawnym odczytaniu oraz interpretacji. Przedstawiona wyżej lista oznaczeń jest tylko małą częścią spotykanych oznaczeń regimentowych.

3 komentarzy do “Oznaczenia Pułkowe”

  1. andrzej says:

    Witam. Mam pytanie, w takim razie jak odczytać oznaczenie na bagnecie pruskim: 4.M.G.K.58. Pozdrawiam.

  2. andrzej says:

    Witam. Mam pytanie, w takim razie jak odczytać oznaczenie na bagnecie pruskim: 4.M.G.K.58. Pozdrawiam.(błąd w Emailu, teraz poprawnie)

  3. andrzej says:

    Witam ponownie.Jak odczytać poprawnie oznaczenie na szabli M -1848 n/A (M-1896): 11.R.A.2.25. Pozdrawiam.

Skomentuj

Heads up! You are attempting to upload an invalid image. If saved, this image will not display with your comment.